InformatoryPrzewodnikiFinlandia Historia
Finlandia
Pierwsze ślady osadnictwa na terenie dzisiejszej Finlandii sięgają 8,5 tys. lat p.n.e. Wiąże się je z Lapończykami, którzy byli pierwszymi mieszkańcami Skandynawii. Dopiero na początku I tysiąclecia n.e., przybyłe ze wschodu plemiona ludów ugrofińskich, zaczęły spychać Lapończyków na daleką północ, którą zasiedlają po dziś dzień.
Ok. IX wieku plemiona fińskie zorganizowały się w trzy księstwa: Varsinais-Suomi, Hame i Karjala. W roku 1154 król szwedzki Eryk IX podjął wyprawę w celu chrystianizacji Finlandii. Mimo, iż zakończyła się ona niepowodzeniem, jej datę uznaje się za początek podbojów szwedzkich w Finlandii. W ciągu najbliższych 200 lat kolejne obszary przechodziły stopniowo pod władanie Szwedów i przyjmowały chrześcijaństwo. Tymczasem od wschodu podbój plemion fińskich rozpoczęło Księstwo Nowogrodzkie. Ostatecznie w 1323 r. na mocy traktatu w Pahkinasaari, nastąpił podział ziem fińskich pomiędzy Szwedów i Nowogród; zachował się on przez następne 300 lat.
W roku 1527 kraj przeszedł na luteranizm, zaś w 1556 nadano mu status Wielkiego Księstwa. Od roku 1595 Szwedzi, drogą podbojów, przesuwali granicę księstwa coraz bardziej na wschód. Sytuacja ta zmieniła się dopiero po wojnie północnej (1700 – 1721). Rosjanie przejęli wówczas Karelię z miastem Wyborg. W roku 1734 Szwecja utraciła kolejne ziemie fińskie, zaś w 1809 Rosjanie przyłączyli całe Wielkie Księstwo Finlandii do swego imperium. Początkowo Finowie cieszyli się pełną autonomią nadaną im przez cara Aleksandra I. Zakładano uniwersytety, zwołano fiński parlament, wprowadzono fiński jako język urzędowy. W roku 1812 przeniesiono stolicę kraju z Turku do Helsinek.
Pod koniec XIX wieku carowie rozpoczęli jednak proces rusyfikacji Finlandii i odebrali jej pełną autonomię. Wydarzenia te, odwrotnie do zamierzeń, przyczyniły się do wzrostu świadomości narodowej Finów. W roku 1905, w wyniku fali strajków i zamieszek, car Mikołaj II został zmuszony przywrócić autonomię kraju. Pełną niepodległość Finlandia mogła proklamować 6 grudnia 1917 r. dzięki szczęśliwym rozstrzygnięciom na froncie wschodnim I wojny światowej. Dwa lata później uchwalono konstytucję, a w 1920 roku granicę wschodnią uznała Rosja Radziecka.
Finowie cieszyli się niepodległością i pokojem ponad dwadzieścia lat: do listopada 1939 r., kiedy zaatakował ich Związek Radziecki (wojna zimowa 1939-40). Mimo bohaterskiego, zaciętego oporu Finlandia straciła ok. 10% swojego terytorium. W 1941 r. armia fińska, sprzymierzona z hitlerowskimi Niemcami, odbiła Karelię i posunęła się znacznie w głąb ZSRR. Ostatecznie jednak, w skutek II wojny światowej, Finlandia straciła część Karelii i Kraj Patsamo. Ponadto Finowie w celu utrzymania względnej niezależności od ZSRR, musieli poczynić pewne ustępstwa polityczne, w zamian uzyskując wolną rękę w sprawach gospodarczych (stąd pochodzi termin „finlandyzacji”). Stan ten trwał aż do upadku Związku Radzieckiego w 1991 roku. Cztery lata później Finowie przystąpili do Unii Europejskiej, a w 2002 roku przyjęli euro. Dziś Finlandia należy do najbogatszych krajów świata.




